سلوليت (Cellulite ) ظاهر موجدار پوست است كه برخي افراد بر روي باسن، ران و پهلوهاي خود دارند. سلوليت در زنان نسبت به مردان به دليل تفاوت در نحوه توزيع سلولهاي چربي، عضلات و بافت همبند در پوست مردان و زنان، بسيار شايعتر است. رسوبات چربي كه سبب تحريك و برانگيختن بافتهاي همبند زير پوست ميشوند، موجب ميشود پوست ظاهر موجدار به خود بگيريد كه منجر به تغيير در ظاهر پوست ميشود و پوست شبيه پنير كاتيج يا پوست پرتقال ميشود. پزشكان به سلوليت به عنوان (edematous fibrosclerotic panniculopathy) اشاره ميكنند.
البته بايد خاطرنشان كنيم كه سلوليت (cellulite) با مشكل معروفي كه متاسفانه در زبان فارسي آن هم سلوليت (cellulitis) ناميده ميشود و نوعي عفونت يا التهاب باكتريايي پوست و بافتهاي زير آن است، متفاوت است.
چه چيزي سبب بروز سلوليت (cellulite) ميشود؟
ظاهر موجدار سلوليت يك نوع طبيعي است يعني يكي از مدلهايي كه بسياري از انسانها با آن، كاملاً طبيعي به نظر ميرسند. وراثت، ضخامت پوست، جنسيت، ميزان و توزيع چربي بدن و سن ميتوانند در ميزان وجود و قابل مشاهده بودن سلوليت، تأثير گذار باشند. سلوليت به علت انقباض يا كوتاه شدن طنابهاي بافتي كه بر روي پوست قرار دارند، ايجاد ميشود. در حالي كه سلوليت در زنان بيشتر از مردان رايج است، مردان نيز ميتوانند دچار سلوليت شوند. سلوليت در افراد تمام نژادهايي كه در سرتاسر جهان زندگي ميكنند رخ ميدهد. اگر چه هورمونهاي زنانه نقش مهمي در توزيع چربي دارند، اما سلوليت با هورمون درماني قابل درمان نيست.
عوامل خطر براي سلوليت چيست؟
سلوليت در زنان نسبت به مردان شايعتر است. سابقه خانوادگي سلوليت، عامل خطر ديگري به شمار ميرود. بارداري و سبك زندگي غير فعال ممكن است خطر ابتلا به سلوليت را افزايش دهد.
علائم و نشانههاي سلوليت چيست؟
سلوليت سبب موج دار شدن پوست و ظاهر ناصاف در پوست ميشود. سلوليت ميتواند ظاهر پوست را شبيه پوست پرتقال كند. اين مشكل معمولاً در باسن، ران و شكم ديده ميشود. گاهي اوقات در سينهها، قسمت فوقاني بازو يا شكم رخ ميدهد. در سلوليت خفيف، موجها تنها در صورتي كه پوست را نيشگون بگيريد ظاهر ميشوند.
پزشكان چگونه سلوليت را تشخيص داده و ارزيابي ميكنند؟
سلوليت يك مشكل زيبايي است. ظاهر سلوليت براي تأييد وجود مشكل كافي است. هيچ آزمايش تشخيصي براي سلوليت وجود ندارد. پزشكان زيبايي، از جمله جراحان پلاستيك و برخي متخصصين پماد زخم پوست، ممكن است برخي از درمانهاي سلوليت را انجام دهند.
درمان براي سلوليت چيست؟
بسياري از افراد ظاهر سلوليت را دوست ندارند و ترجيح ميدهند كه تا جايي كه امكان دارد پوست صافي داشته باشند. بنابراين، مقالات زياد و درمانهاي بسياري براي سلوليت وجود دارند، اعم از تغييرات در رژيم غذايي تا كرمهاي سلوليت و درمانهاي مكانيكي.
برخي از درمانها در مورد سلوليت در مطالعات پزشكي به كار ميروند. اين موارد عبارتند از:
آكوستيك تراپي (AWT) : درماني است كه مطالعات نشان دادهاند كه ظاهر سلوليت را بهبود ميبخشد. اين روش امواج صوتي (همچنين موج صدا، موج فشار يا موج شوك نيز ناميده ميشود) را به قسمتهاي مبتلا به سلوليت اعمال ميكند. به طور معمول، درمانهاي متعدد و درمان نگهداري ضروري است. Lipotripsy اصطلاحي ديگر براي AWT است.
ليزردرماني، نوردرماني و يا راديوفركانسي: سازمان غذا و داروي امريكا دستگاههاي نوردرماني خاصي كه مكش يا ماساژ را با نور درماني براي كاهش موقت ظاهر سلوليت تركيب ميكنند تأييد كرده است. سيستم ليزر TriActive درماني است كه تركيبي از ليزر سطح پايين با مكش و دستكاري پوست را شامل ميشود. Velasmooth / Velashape درمان تركيبي ليزر و ماساژ درماني است. اين درمانها نيازمند چندين جلسه درماني و درمانهاي نگهداري براي حفظ ظاهر بهبود يافته هستند.
ساير سيستمها به صورت همزمان از راديوفركانسي در تركيب با ماساژ و نور مادون قرمز يا راديوفركانسي در سطوح مختلف استفاده ميكنند. يكي از درمانهاي ليزري با پيشروي اندك كه سلوليز (Cellulaze) ناميده ميشود، شامل قرار دادن يك لايه ليزر كوچك زير پوست است.
ساب سيژن (subcision): روشي است كه شامل قرار دادن يك سوزن در زير پوست براي شكستن رشتههاي بافت همبند فيبري است كه خوشههاي سلولهاي چربي را جدا ميكند. پزشكان با استفاده از يك دستگاه شناخته شده به عنوان Cellfina، ساب سيژن اين كار را انجام ميدهند. نتايج اين روش ميتواند تا دو سال يا بيشتر ادامه يابد.
انتشار دقيق بافت با كمك مكش يكي ديگر از روشهاي جديد است كه ميتواند به شكستن رشتههاي سخت بافت فيبري كمك كند كه به بهبود ظاهر سلوليت منتهي ميشود. پزشك با استفاده از يك دستگاه حاوي تيغههاي كوچك براي برش رشتههاي بافت سخت استفاده ميكند. بعد از آن، بافت چربي به سمت بالا حركت ميكند تا ظاهر موج دار پوست از بين برود.
ديگر درمانهاي پيشنهادي براي سلوليت در خصوص اثربخشي، نسبت به درمانهايي كه در بالا ذكر شدند، پماد آلفا براي آفتاب سوختگي كمتر مورد مطالعه قرار گرفتهاند. اين درمانها عبارتند از:
متيل گزانتين ها: متيل گزانتين ها گروهي از مواد شيميايي هستند كه شامل آمينوفيلين، كافئين و تئوفيلين ميباشند. اين مواد شيميايي در بسياري از كرمهاي سلوليت به علت توانايي شناخته شده آنها براي شكستن ذخاير چربي وجود دارند. با اين حال، كرمهاي پوستي نميتوانند غلظت مورد نياز اين مواد شيميايي را براي مدت زمان مورد نياز براي تجزيه قابل توجه چربي ارائه دهند. در حالي كه مطالعات كاهش اندكي در اندازه گيريهاي سلوليت ران با برخي از اين مواد شيميايي نشان دادهاند، اما باعث كاهش قابل توجه سلوليت نميشوند.
ماساژ درماني: چند دستگاه در دسترس است كه قسمتهاي مبتلا به سلوليت را ماساژ ميدهد. اين دستگاهها از سيلندرهاي موج دار براي جمع كردن پوست و ماساژ آنها در داخل محفظه استفاده ميكنند. يك مثال از ماساژ درماني اندرمولوژي است كه تكنيكي فرانسوي است كه از اواسط دهه ۱۹۹۰ براي درمان سلوليت استفاده ميشود. اين تكنيك از يك دستگاه الكتريكي استفاده ميكند كه در قسمتهاي مبتلا به سلوليت مكش، كشش و فشار را اعمال ميكند. اين درمان معمولاً ۳۰ تا ۴۵ دقيقه طول ميكشد و معمولاً ۱۰ تا ۱۲ جلسه درماني لازم است تا نتايج قابل توجهي به دست آيد.
در حالي كه ممكن است به طور موقت در ظاهر سلوليت بهبودي حاصل شود، اين روش به نظر ميرسد به جاي اينكه به صورت دائمي شكل بد چربي در زير پوست را تغيير دهد، مجدداً آن را توزيع ميكند و مطالعات در مورد اثربخشي اين درمان نشان دهنده نتايج متناقض است. افراد بعد از دستيابي به تأثير اوليه نياز به درمانهاي منظم دارند در غير اين صورت سلوليت عود ميكند.
ليپوساكشن با كمك ليزر يك روش درماني ليزر را به روش ليپوساكشن معمول چربي اضافه ميكند. مطالعات تا به حال نشان ندادهاند كه آيا اين روش ميتواند درماني مؤثر براي سلوليت باشد يا خير. ليپوساكشن تنها شامل استخراج چربي با كشيدن آن از زير پوست انجام ميشود و براي سلوليت مؤثر نيست. در واقع، ليپوساكشن ممكن است ظاهر پوست را با مكش چربي كه در زير پوست قرار دارد، بدتر كند. نتيجه موجهاي بيشتر روي پوست است.
ليپوساكشن التراسونيك از امواج صوتي براي كاهش سلوليت استفاده ميكند. شواهد قطعي كه اثبات كند كه اين تكنيك مؤثر است وجود ندارد.
كرمهاي رتينول يا محصولات موضعي حاوي ۰٫۳٪ رتينول ممكن است بر برخي از سلوليت ها نيز تأثير بگذارند. برخي افراد ادعا ميكنند كه اين روش ظاهر سلوليت را بهبود ميبخشد. رتينول ميتواند به ضخيم شدن پوست كمك كند بنابراين ممكن است بهبود ظاهر سلوليت پانسمان زخم را توضيح دهد. لازم است كه محصول را به مدت شش ماه يا بيشتر استفاده كنيد تا متوجه تأثير آن شويد.
درمان با دي اكسيد كربن يك روش پزشكي است كه طي آن متخصصان مراقبتهاي بهداشتي گاز دي اكسيد كربن (CO2) را فقط زير پوست تزريق ميكنند. مطالعهاي كوچك نشان داد كه اين روش ممكن است در درمان سلوليت مفيد باشد.
پزشكان درمانهاي زير را به دليل عدم وجود شواهد پزشكي براي اثربخشي آنها، توصيه نميكنند:
مزوتراپي: مزوتراپي يك درمان بحث بر انگيز براي سلوليت است كه شامل تزريق داروها يا مواد ديگر به طور مستقيم به بافت مبتلا به سلوليت ميباشد. اغلب داروهاي تأييد شده توسط سازمان غذا و داروي امريكا با برچسب OFF (به اين معني كه سازمان غذا و دارو، داروها را براي ساير شرايط، نه براي درمان اين وضعيت خاص، تأييد كرده است) در تزريق استفاده ميشوند. تركيب تزريق اغلب داراي گياهان و ويتامينها است. متخصصان مراقبتهاي بهداشتي تزريقات زيادي را طي چندين جلسه (معمولاً ۱۰ جلسه يا بيشتر) انجام ميدهند. اكثر متخصصان معتقدند كه اين درمان اثبات نشده و پر خطر است
مكملهاي غذايي: تعدادي از اين محصولات به بازار عرضه شدهاند و شامل انواع مختلفي از مواد تشكيل دهنده مانند جينگو بيلوبا، شبدر شيرين، بيوفلاون هاي هسته انگور، عصاره خزههاي دغدغدكي، روغن پامچال شب، روغن ماهي و لسيتين سويا ميباشند. اين فرآوردههاي دارويي ادعا ميكنند كه داراي اثرات مثبت بر بدن مانند افزايش متابوليسم، بهبود گردش خون، محافظت در مقابل آسيب سلولي و تجزيه چربيها هستند. ارزيابي چنين ادعاهايي دشوار است، چرا كه همانند اظهارات مشابهي هستند كه از طرف سازندگان بسياري از مكملها و درمانهاي جايگزين بيان ميشوند.
مفاهيمي نظير “سوخت و ساز”، “گردش خون” يا “آسيب سلولي” را نميتوان به راحتي بر اساس يك هدف براي تعيين اين كه آيا بهبودي حاصل شده است يا خير، ارزيابي كرد. علاوه بر اين، چون بازرگانان اين محصولات را به عنوان مكملهاي غذايي و نه به عنوان دارو به فروش ميرسانند، تابع مجوز يا مقررات سازمان غذا و داروي امريكا (FDA) نيستند. بنابراين، آنها از تحقق استانداردهاي علمي براي ايمني و سلامت كه براي داروها به كار ميروند معاف هستند.
علاوه بر اين، هيچ مطالعات باليني معتبري براي تأييد استفاده از اين مكملهاي غذايي براي درمان سلوليت وجود ندارند. برخي از مكملهاي غذايي براي درمان سلوليت ممكن است خطراتي براي سلامتي نيز به همراه داشته باشند و يا ممكن است با داروهاي تجويزي خاص تداخل داشته باشند. به عنوان مثال، فرمول شناخته شده به عنوان Cellasene حاوي يد است، كه بسياري از پزشكان هشدار ميدهند ممكن است براي كساني كه مبتلا به مشكلات تيروئيدي پماد زخم بستر و ديگر بيماريها هستند، مضر باشد.
كرايوليپوليز (Cryolipolysis) روشي است كه قسمتهاي كوچك تجمع چربي ناخواسته را منجمد ميكند. در عين حال كه ممكن است باعث كاهش ذخاير چربي شود، ظاهر سلوليت را كاهش نميدهد.
رژيمهاي سلوليت: رژيمهاي سلوليت خاص ادعا ميكنند كه در درمان سلوليت بسيار مفيد هستند. طرفداران اين رژيمها ادعا ميكنند كه تركيبي از غذاها در رژيم غذايي ميتواند باعث كاهش التهاب و بهبود گردش خون در مناطق تحت تأثير سلوليت و كاهش سلوليت شود. با اين حال، هيچ مطالعهاي در آثار گذشته پزشكي در اين خصوص منتشر نشده است. كارشناسان نتيجه گيري ميكنند كه داشتن رژيم غذايي سالم ميتواند باعث كاهش احتباس مايع و بهبود كلي سلامت و ظاهر پوست شود، اما رژيمهاي خاص طراحي شده كه سلوليت را مورد هدف قرار ميدهند فاقد ارزش هستند.
بستن با باند: بسياري از سالنهاي زيبايي، انواع باندهاي گياهي و يا انواع ديگر باندها را به عنوان درماني براي سلوليت ارائه ميدهند. همانند رژيمهاي سلوليت، مطالعات كنترل شده در آثار گذشته پزشكي تأثير بستن با باندهاي خاص را ثابت نكردهاند. در حالي كه بستن، ممكن است موجب كاهش احتباس مايع و بهبود ظاهر كلي پوست شود، اين تاثيرات موقتي هستند. همچنين ممكن نيست كه بدن شما با استفاده از بستن با باندهاي گياهي يا ساير مژه باندها سم زدايي كند.
نكاتي براي از بين بردن و پيشگيري از سلوليت
- داشتن يك رژيم غذايي سالم و تقويت ماهيچهها با ورزش منظم، روشهاي معقول براي صاف نگه داشتن پوست ميباشند.
- بيماران قبل از انجام اقدامات جراحي، مكملهاي غذايي، و يا تكنيكهاي دقيق اثبات نشده، بايد بسيار محتاط باشند.
- مهم است كه به خاطر داشته باشيد كه سازمان غذا و دارو فقط درمانهاي خاصي را براي كاهش موقت در ظاهر سلوليت تأييد كرده است. براي حفظ تأثير، بيماران بايد اين درمانهاي پر هزينه و وقت گير را به صورت منظم انجام دهند.
پيش آگهي براي سلوليت چيست؟
سلوليت مشكل پزشكي نيست و عواقب ناگوار سلامتي در پي ندارد. اكثر درمانها، حتي درمانهايي كه توسط سازمان غذا و دارو تأييد شدهاند، فقط راه حلي جزئي و موقت ارائه ميدهند. پيش آگهي به عقيده زيبايي شناسي و نتايج درمان خلاصه ميشود.
آيا پماد سوختگي ميتوان از سلوليت جلوگيري كرد؟
هميشه نميتوان از سلوليت جلوگيري كرد، اما حفظ وزن سالم و انجام ورزش منظم ميتواند سبب بهبود ظاهر سلوليت شود. هيدراته ماندن (نوشيدن مقدار زياد مايعات) و ترك سيگار ممكن است موجب شود سلوليت كمتر قابل توجه باشد.
منبع
آشنايي با پارانويا